ERCVOX

DE L'élevage à la boucherie par le champ de foire

Lo "gran torn" de LA CARN DE CARNISSERIA
Dus problèmas majers
- lo problèma du "gran torn" ( carnisseria dens lo territòri )
De Salias estant, decap a : { ===> ORTHEZ, CHALOSSE DE POUILLON, MONTFORT, ST-SEVER; BAZAS; BORDEAUX; GL; GERS, LOMAGNE; AGENAIS; BIGORRE; BEARN; CONFINS BASQUES , confins aragonais par OSSAU, ASPE, AGENES}

- las espleitas de cantèra, de tauvèra (effets de bord, de bordure)

LEGENDA: per léjer
B bièi buèu
M moton, anhèth
V vetèth vedèth
P pòrc
H enta l'òmi (HOMME) < se dit taben enta --> "effets de bord"
arren = BVMP
PA pr'arríder
F ven deu francés
GF francisat D R F DF [Fossat-20O24 vol.1 vol.2 vol.3 en ligne sur occiton.free.fr
GL GRANDE LANDE
[1] etc. que-s deu enténer: autorn de [1] (effets de bord)

1.- GENERALITATS DE LA COSINA DE CASA
borit : enta borir
rostit : enta rostir
farcir : per lo farsit
dòba, estuvath
sauça : vetèth pra sauça
fricòt (Gascogne septentrionale)
fricandèu V (AULORON)
fricassa, fricasseja
2.- GENERALITATS MENUSAS, triparia
budèths; budèth dueu cul; pus deu cul
vente (pan-gascon), ventorron (GL), pantorron (GL)
sala (GL) P
veshiga, bohiga, botariga (GERS)
tripas, galutres, bambalhas, trescats, dobles
pus PVMB < minjar pan e pus > < era p'us d'era mair de Buzy >
los libes, lo libe
lo calhon (DAX)
lo cuèir
los tèrsis (varron) : qu'a los tèrsis
la corada, la coradilha (GERS, LOMAGNE), l'ambòta (GL), l'ambotic (GL)
l'erbèr "l'herbière"
la canèra, la canavèra, la gargamèra, la cornhòla (Agenais sud)
las leits VMP (CHALOSSE, BEARN, las brillas (AUCH)
lo carnisson, las carnetas, carns mòrtas, las leits, las deslèits
l"enterviu ( CHALOSSE, BEARN), l'entermièi (GERS)
la tela, la teleta
las desmesclas (GL) P
lo bon diu P , lo dios (OSSAU, ASPE) P, lo trip porquèr P, lo trip P
lo hitge dap po h eu; la hitjada (CHALOSSE); lo hitge négue
los leus, las lèus, lo hitje blanc
lo seu B VM , lo sagin (sai) P
pès
cap, cabushòla M, meitat de cap, tès deu cap

3._ LA CARN
[ 1 ] coth, escanader, estacader, costeta d'eth estacader VM, costetas de l'escanader VM, sannader BVM , tròç de l'escanader
BVM, tròs de l estacader VM, porta_esquira PA_M , còth arredond (LUZ)
[2] còsta, descobèrt/descubèrt, entercòsta descobèrta entercòsta deu descobèrt, cap-coston (ST-PAUL, MONTFORT, LABOUHEYRE), entercòsta magra, borit còsta cobèrta (CHALOSSE)
[3,4] còsta cobèrta B, entercòsta cobèrta, còsta longa [VMP], cap coston B (Montfort, Labouheyre)
< l Emile ne'ns a pas balhat n'impòrta qué : que_s a balhat còsta cobèrta >
coston P < un coston de tres, de quate còstas >
costèra (COUSERANS), costèla (FOIX)
[5] lomb [P H], filet GF fau(s)-filet GF, filet cargath < dap l esquiau >, arnelhar VM, arnelhada VM < dap l arnelh e lu seu d'arnelhar >
[6] filet GF, petit filet GF, lomet P (CHALOSSE, GL), longuet P (BIGORRE)
[21] palanca (DAX, CHALOSSE) "diafragma periferic", pèça deu boshèr, tròç deu bosher )
[20] nombre (Bordeaux, Dax, CHALOSSE), filet de mata (ORTHEZ *i Emile Bordeta: que'i lo pau miegèr deu diafragma), lomat (TYROSSE)
[7] codau B (Bordeaux, Médoc), co(h)au(t), codèu (ST-SEVER), codon OLORON, codaish [BEARN), co(d)aish BIGORRE BVM, marcuu / marrecuu (GL, CHALOSSE) BVMPH, pèça traucada (BIGORRE, BAS ADOUR), pèça horadada (OSSAU), pèça horatata (ASPE), coalh (PYR), coatèr (BIGORRE)
[7] coda, coa, codau, tròç du codau, tròs du codatge < balhar lo codatge au còsho >
< aquí , au codau, qu'espian s'a la naja > M (BEARN, ORTHEZ, OLORON) < moton plan najat ; naja d'òlha; naja de marro > < aquí que-s tròben los monhòcs de la coda >
[10 11 12] trancha GF B trancheta GF VMP (OLORON, BAYONNE), pèça nega, pèça de la canèra, cuèissa < dap la canèra > V
[9 13] pèça plata, pèça magra , pèça ronda
[24] hauda B < qu'espiavan lo sarrat de hauda > (LOMAGNE)
[23, 22] faudil (LOMAGNE), abracadis d'aluèu (GERS, LOMAGNE), tròs du boshèr
[25] plata còsta B, plat de còsta B, coston BMP, cap de còstas, cap-còsta, cap coston, abracadis (LOMAGNE), costeron (COUSERANS), costelon (FOIX), c(r)ostilhon, costilha (LOMAGNE) VMP
[18 ] garron VMP, camanhon P (CHALOSSE, GL), camajòt P (GL)
[13] guita (LOMAGE, AUCH) , bèc d'auca CHALOSSE, còth d'auca (CHALOSSE) < la guita dap lo còth d'auca >
[ 15 16 17] pèça grassa CHALOSSE, trancha grassa FGF, neuriça "avec la nourrice"
[24] hauda B V (AUCH, LOMAGNE), ventresca (P), ampeta, hampeta (P)
[26] cap de còsta B , croshidèra P M V, cap-còsta BVMP, coston VMP, costeron VMP
[29 30 31 32 33] espatla, < esparla dap la croshidèra dap lo canet canet BORDEAUX) < espalla dap la paleta / shens la paleta >, garreta P (AGENAIS sud)
[30] paleron GF
[28] brusc BVM (AUCH, LOMAGNE), pièitz ( gascon pyrénéen), paumèl (LOMAGNE), cap de potrina, potrina GF

4_ QUART OSSUT
suber-pes, lo subre (ORTHEZ Emile Bordeta)
canet (Bordeaux, Médoc)
clanca (MEDOC) espatla a la clanca (Médoc, Bazas)
canèra (GERS, LOMAGNE) < la pèça de la canèra, la pèça longa >
not du còt "nuque"
anca , malh (CHALOSSE, BEARN), malòs < lo malòs (BIGORRE) < qu'ei la malerosa > M, malhuc B (LOMAGNE, GERS)
esquiau BVMP, esquianu B, esquinau B (Bordeaux: l'esquinau F)
maishèra, maisherar, maisherau, gauta, gautal, gautisson (LOMAGNE, AUCH)
jot, jotarro "buèu vielh, ossut, bièu madet" (HAGETMAU)
bieu a palas
bieu : estar a palas; estar a palinas; esta a mièjas; pujar los cantons; estar aus darrèrs; rasar (lo bièu qu'a rasat : qu'a acabat de mudar

5. La lèit pr'unh_aute còp
la vea de la leit qu'a la vea de la lèit

6. LA LEI deu bestiar e la mai deu bestiar pr'unh-aute còp
la roja < de peu hroment >
la piga
la breta
lo vetèth de popa, lo popenc, la popenca, lo repopet
NB
Que calè tots aqueths quartèrs enta har viéner a la cort ua bèstia de pic de shèis a uèit ans au menhs , pr'òu cotèth

NARIOO CONTEXTE
*** *t010 AVER *IF V_SUPPORT: avoir mal au dos, avoir bon dos, avoir le mal dessus; avoir bon rein, ..., avoir les yeux mi-fermés = cluquer, clugner,..., avoir la caguère.R, avoir le/un goître etc., avoir bonne brague.R, avoir le commerce dans le sang, avoir les marques.RF avoirle mal caduc.R, avoir la tourniole.R, avoir la pêche.F voir plus de trous que de chevilles.F, avoir le mal caduc.R, avoir le dos plégner.R, avoir bnne cruspe.R, avoir le coeur sur la main, avoir un encontre.R, avoir la gratère.R, avoir la droumidère dessus.DR, en avoir par dessus la tête, avoir la margagne dessus.R, avoir la régagnère dessus.R, avoi la prudère dessus.R, être complètement chabraque.R, avoir la margagne, lo marganhèr dessus.R
< aBe lu m'aw d esk'io / aB'e maw d esk'io / n_aBe la b'Oto pl'eo >
< aBe b'uno r:'eo / ab'e b'un[o] ar:'eo / aB'e bun[o] ar:'enho >
< aB'e lu mal¶andr'E des'ys / aB'e lu flak'E des'ys >
< aB'e l aDir'e des'ys >
< aB'e yù h'eS de m'aw >
< aB'e la m'in[o] ¶embrym'aDo >
< aB'e luz w'eLs klyk'ats >
< aBe la pel'Ot[o] ¶em m'¶aù >
< n a pas lo t'aL bir'at / n a pas lu t'aL ezm'uS >
< aB'e la kaG'Ero >
< aB'e b'uno k'apjo ¶entaw kom'Ersi / ¶enta laz l'¶eùgos >
< aBe lu gyt'Er: >
< aB'e b'uno G'iBo >
< aB'e laz m'Erkos >
< aB'e b'uno n'ajo >
< aB'e b¶un eskj'aw / aB'e bun[o] esk'io >
< ab'e kust'eto / aBe b'uno kust'eto >
< aBe kw'eSo / k a ¶ym b'Et kweS'a / k ej kwes'yt / k a b'uno kw'eSo >
< aBe b'uno br'aGo >
< aB'e lu maw_kaD'yk >
< abe la turnj'Olo >
< aB'e l esk'io k'aBo >
< k a b'un[o] ar:'eo / n a pas l'ar:'eo k'awo / k a l ar:'eo pl'eo >
< aB'e la p'asto awz d'its >
< k a b'uno kr'yspo >
< k a b¶uù braG'e >
< abe n'ajo / ak'et mut'u ke n'ajo >
< aBe s'Orto / ab'e b'uno DeB'iro / truB'a la h'awo a la k'Oko >
< ak'Ero guj'atO k a yo b'uno t¶umb'aDo >
< ak'et k'OSu k a ¶ym m'ys kuhataD'e >
< aBe kur'aw / esta kural'yt >
< n awo pas lu kur'aw >
< aBe b¶yù k'o >
< aBe tr'iste lu k'o >
< ab'e ko_burim'¶en / aBe burim'¶en d estum'ak >
< abe lu k'o sys la m'¶an >
< aBe ¶yn ¶eùk'¶untrê >
< aBe luz n'Erbis / esta ¶enZ'Erk >
< aB'e h'idj e >
< aB'e la Z¶iùgul'Ero >
< abe ber'Oj de_h'Oro >
< aB'e la grat'Ero > " avoir la gratère.R dessus"
< aB'e la pruD'Ero >
< k a la p'Et ke_s saB'ato >
< aBe mej de hur'ats ke De kaB'iLos / aBe trOp de kawt'Es a estam'a / abe trOp de h ur'ats a bus'a >
< aBe la m'¶aù sys >
< aB'e la pErdeD'Ero / SaBrakej'a >
< aBe la DrumiL'Ero / aBe la drumiL'Ero des'ys / aBe la DrumiD'Ero >
< n_aBe kwate p'ams pEr_syw k'ap / n_aBe pr'u > '"en avoir par dessus la tête"
< aB'e lu ly'e / est'a ¶enly'at / b'eDe l'yos / aB'e lu bar'am >
< ab'e kw'¶entos / aB'e de_ke h'a / aB'e ke_h'as / est'a kum ¶yn eskarb'aL deh¶en l Est'upo > " avoir des cointes.R
< aB'e de ke kawz'i / k az de k'e kawz'i / k at[s] de k'e kawz'i / k ¶am de k'e kawz'i >
< abe lu d'it ¶entEr d'yos p'Ejros / ab'e lu d'it ¶entEr l ¶eùkl'ymi e lu mart'et / est'a ¶entEr l esp'aDo e la par'et >
< ab'e la t'ymo / aB'e la r:eGaN'Ero / ab'e l ¶eùgr'iNo / aB'e lu mala_kar'E / aB'e lu margaN'E >